Ülkemizde deprem zararlarını en aza indirmek amacıyla ilk kez 1945 yılında Türkiye Deprem Bölgeleri haritası yapılmıştır. Sismolojideki gelişmeler yanı sıra deprem kayıt istasyonlarının artması, ve yeni aktif fayların bulunması nedeniyle bu tür haritalar sürekli olarak değişikliğe uğramaktadır. Bu bağlamda, Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası 1940, 1950, 1960, 1970 ve 1990 lı yıllarda 6 kez değiştirilmiştir. Deprem Bölgeleri Haritaları Bakanlar kurulu onayını almış resmi belgelerdir. 1947 ile 1963 yılları arasındaki haritalarda Trabzon ili 2.derece deprem bölgesinde yer alırken 1963 yılından sonra yine Bakanlar Kurulu tarafından Trabzon ili Deprem Bölgesi dışına çıkarılmıştır! En son Bakanlar Kurulu tarafından kabul edilen ve 1996 yılından bu yana kullanılan 1/ 1800.000 ölçekli Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası Doğu Karadeniz Bölgesinin gerçek deprem potansiyelini yansıtmayan ulusal bir çalışmanın ürünüdür. Tarafımızdan hazırlanan Ek de sunduğumuz Doğu Karadeniz Bölgesi Deprem Kuşakları ve Hasar Türleri Haritası’nın özellikleri aşağıda sıralanmıştır:

1- Sunulan yeni harita büyük ölçekte1997 yılında Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesinin de içerisinde yer aldığı uluslararası bir çalışmadan ( Global Seismic Hazard Map ) yararlanılmıştır.

2- Harita son yüzyıllık deprem aktiviteleri yanı sıra tarihsel depremler ve bölgenin tektonik özellikleri dikkate alınarak hazırlanmıştır.

3- Son yüz yıllık deprem kayıtlarına göre sunulan yeni haritada önem sırasına göre Kuzey Anadolu Fayı (KAF), Doğu Karadeniz sahili ve Karadeniz üç ayrı deprem kaynağı olarak alınmıştır ( probabilistik harita ). Oysa bu gün kullanılan harita sadece en büyük deprem kaynağı olan KAF’ı deprem kaynağı olarak almıştır ( deterministik harita ).

4- Bayındırlık ve İskan bakanlığı Afet İşleri Genel Müdürlüğünün 2008 yılı ve 10337 sayılı GENELGE’sinde belirttiği gibi bir ilin veya bölgenin deprem zararlarını en aza indirmek için :

A) Gerçek deprem potansiyelinin, aktif fayların ve tarihsel depremlerin doğru bir şekilde bilinmesi.

B) Nüfusun ve sanayi yatırımlarının deprem riski ile doğru orantılı olduğu gerçeğinin bilinmesi ve değerlendirilmesi gerekmektedir.Bu açıdan bakıldığında Karadeniz sahil kesiminin deprem riskinin iç kesimlere oranla daha yüksek olduğu sonucu ortaya çıkar.

5- Yukarıdaki Bakanlık Genelgesine göre sunmuş olduğumuz yeni probabilistik harita genelgedeki Format 3 ve Format 4 tipine uygun hazırlanan Jeolojik ve Jeolojik-jeoteknik Etüt Raporlarına kaynak olacak niteliktedir.

6- Trabzon ilinde 1390, 1890, 1891, 1902, 1924, 1937 yıllarında oluşan M 5-5.5 orta büyüklükteki tarihsel depremler (Türkiye Depremleri İzahlı Kataloğu. 1952.T.C. Bayındırlık Bakanlığı Yayını seri 6. Sayı, 36 . ve Türkiye ve Civarının Deprem Kataloğu 1967 İTÜ Yayını ) Karadeniz’in ve sahil kesiminin deprem kaynağı olduğunun bir kanıtıdır. Trabzon ilinde Boztepe ( 300m ) ile sahil arasında yer alan farklı yükseklikteki 6 eski deniz yatağı (  taraçalar ) deprem üreten Trabzon fayları ile yükseltilmişledir. Halen aktif faylar üzerindeki bu dikey sahil yükselmesi yılda 0.6mm hızla günümüzde de  sürmektetedir. Bu özellik Trabzon ilinin  deprem potansiyelinin bir diğer kanıtıdır.

7- Sunulan haritada üç ayrı deprem kuşağında olabilecek en büyük deprem, en büyük yer sarsıntısı ve bunların çeşitli bina tiplerinde oluşturabileceği hasar türleri verilmiştir.

8- Haritada Karadeniz sahili için olasılı en büyük deprem büyüklüğü M 6-6.5, yer sarısı (ivme ) 02-03g olarak ön görülmüştür.. Oysa bu gün kullanılan haritada bu değerler 0.1-.0.2g olarak verilmiştir.(Prof.:Dr.Osman Bektaş’ tan alıntıdır)

NACİ ALKAN ZAİM  Jeoloji Mühendisi